(Tại sao) béo phì liên quan gan nhiễm mỡ - PGS. TS. BS Nguyễn Anh Tuấn

(Tại sao) béo phì liên quan gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ là thuật ngữ dùng để mô tả tình trạng mỡ bị tích tụ quá nhiều trong gan. Ở người bình thường, lượng mỡ trong gan rất thấp, chỉ chiếm từ 2 – 4% trọng lượng của gan. Nhưng trong bệnh gan nhiễm mỡ, mỡ sẽ chiếm ít nhất từ 5-10% trọng lượng của gan.

Khi bệnh nhân có gan nhiễm mỡ trên mô học hoặc trên chẩn đoán hình ảnh (siêu âm bụng, CT scan, MRI…). Thường kèm theo những yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường type 2, rối loạn mỡ máu. Ngoài ra nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ thứ phát khác như uống nhiều rượu, nhiễm viêm gan siêu vi C, bệnh Wilson, loạn dưỡng mỡ, dinh dưỡng ngoài đường miệng kéo dài, do thuốc (amiodarone, methotrexate, tamoxifen, corticosteroids, valproate, anti-retroviral…), gan nhiễm mỡ cấp ở phụ nữ có thai, khiếm khuyết chuyển hóa bẩm sinh.

Tại sao béo phì liên quan gan nhiễm mỡ

Thừa cân, béo phì là nguyên nhân hàng đầu gây ra gan nhiễm mỡ không do rượu. Ước tính hơn 70% số người béo phì có gan bị nhiễm mỡ. Khi quá trình chuyển hóa và vận chuyển chất béo ở gan bị mất cân bằng, các chất béo này sẽ tích tụ lại trong tế bào gan và dẫn đến gan bị nhiễm mỡ.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu tăng theo chỉ số khối của cơ thể (BMI). Ở những người không béo phì tỷ lệ gan bị nhiễm mỡ và viêm gan nhiễm mỡ lần lượt là 15% và 3%. Những người béo phì độ I và độ II (tương ứng BMI từ 25 – 30kg/m 2) thì tỷ lệ này tương ứng là 5% và 20%. Đặc biệt với những người có BMI ≥40 kg/m 2 tỷ lệ gan bị nhiễm mỡ tương ứng là 85% và viêm gan nhiễm mỡ là 40%. Các con số này nói lên sự ảnh hưởng của thừa cân béo phì với bệnh lý gan nhiễm mỡ.

Ngay cả trẻ em, nếu bị thừa cân béo phì cũng rất dễ mắc bệnh. Trong khi trước đây bệnh này thường xảy ra với những người trưởng thành. Vì vậy, mỗi người cần có một chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh và kiểm soát cân nặng một cách hợp lý để phòng tránh bệnh.

Hình 1: Minh họa quá trình tiến triển của gan bị nhiễm mỡ